Η δημοσιονομική πολιτική και η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των κυβερνητικών εξαγγελιών στη φετινή ΔΕΘ, με το οικονομικό πακέτο να ξεπερνά, σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, το 1 δισ. ευρώ. Το πακέτο επιχειρεί να συνδυάσει φορολογικές ελαφρύνσεις, εισοδηματικές ενισχύσεις και παρεμβάσεις στη στεγαστική αγορά, με βασικούς αποδέκτες μισθωτούς, συνταξιούχους, οικογένειες, νέους, ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Φορολογική ελάφρυνση και αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος
Κεντρικός άξονας του σχεδιασμού είναι η αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας, με στόχο τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης κυρίως για τη μεσαία τάξη. Η παρέμβαση αναμένεται να λειτουργήσει μέσω της αύξησης του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος, δηλαδή του ποσού που απομένει στα νοικοκυριά μετά την καταβολή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι η δημοσιονομική παρέμβαση να μεταφραστεί σε πραγματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης.
Οι τελικές κλίμακες και τα εισοδηματικά όρια δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς το εύρος των μέτρων θα εξαρτηθεί από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας. Σημαντικό μέρος του πακέτου αφορά τους συνταξιούχους, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στην ενίσχυση του πραγματικού εισοδήματος. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ζήτημα της προσωπικής διαφοράς, η οποία εξακολουθεί να περιορίζει για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων την πλήρη αποτύπωση των αυξήσεων στις καταβαλλόμενες συντάξεις. Η επαναφορά της 13ης σύνταξης δεν θεωρείται, με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, δεδομένη. Η κατεύθυνση φαίνεται να είναι περισσότερο προς μόνιμες εισοδηματικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα ενισχύουν διαχρονικά το διαθέσιμο εισόδημα και όχι προς ένα εφάπαξ δημοσιονομικό μέτρο.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και τεκμαρτό εισόδημα
Στο οικονομικό πακέτο αναμένεται να περιληφθούν και παρεμβάσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης να παραμένει στο επίκεντρο. Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για επαγγελματίες με χαμηλότερη πραγματική φοροδοτική ικανότητα. Στα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνονται αλλαγές στα τεκμήρια και προσαρμογές της φορολογικής επιβάρυνσης, ώστε να περιοριστούν οι στρεβλώσεις χωρίς να υπονομευθεί ο στόχος για διεύρυνση της φορολογικής βάσης.
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επενδύσεις
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν ακόμη έναν βασικό πυλώνα του σχεδιασμού. Η μείωση του φορολογικού και λειτουργικού κόστους θεωρείται κρίσιμη για την ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας, της παραγωγικότητας και της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Το κυβερνητικό αφήγημα επιχειρεί έτσι να συνδέσει τις φορολογικές ελαφρύνσεις όχι μόνο με την αύξηση της κατανάλωσης, αλλά και με την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων. Η στόχευση είναι η δημοσιονομική πολιτική να λειτουργήσει ως μοχλός για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία καλείται να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ιδιαίτερη θέση στο πακέτο αναμένεται να έχει η στεγαστική πολιτική. Η άνοδος των ενοικίων και των τιμών κατοικίας έχει αυξήσει το κόστος στέγασης, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τα νέα νοικοκυριά. Στο τραπέζι βρίσκονται παρεμβάσεις για την αξιοποίηση κλειστών κατοικιών, τη διεύρυνση της προσφοράς ακινήτων και τη δημιουργία φορολογικών κινήτρων για ιδιοκτήτες. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός να αυξηθεί η διαθέσιμη προσφορά κατοικιών και αφετέρου να περιοριστεί η στεγαστική επιβάρυνση, ιδιαίτερα για νέους και οικογένειες.
Το βασικό οικονομικό μέγεθος που έχει ήδη τεθεί στο τραπέζι είναι το 1 δισ. ευρώ, ωστόσο το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα θα μπορούσε να είναι υψηλότερο εφόσον συνυπολογιστούν όλες οι παρεμβάσεις. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η κατανομή των πόρων: πόσα θα κατευθυνθούν στη φορολογία, πόσα στους συνταξιούχους, πόσα στις οικογένειες και πόσα στους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση επιχειρεί, παράλληλα, να διατηρήσει τη δημοσιονομική ισορροπία και να αποφύγει μέτρα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μόνιμες πιέσεις στο πρωτογενές αποτέλεσμα.
Το πραγματικό στοίχημα της ΔΕΘ
Η φετινή ΔΕΘ αποκτά έτσι ιδιαίτερη οικονομική και πολιτική σημασία. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο το συνολικό ύψος του πακέτου, αλλά κυρίως το δημοσιονομικό κόστος, η στόχευση των μέτρων και η επίδρασή τους στο διαθέσιμο εισόδημα. Για τα νοικοκυριά, η τελική αξιολόγηση θα γίνει σε επίπεδο καθημερινότητας: στον καθαρό μισθό, στη σύνταξη, στη φορολογική επιβάρυνση, στο κόστος στέγασης και στις υποχρεώσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Εφόσον το πακέτο ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ και συνοδευτεί από μόνιμες και στοχευμένες παρεμβάσεις, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να παρουσιάσει τη ΔΕΘ ως σημείο μετάβασης από τη δημοσιονομική σταθεροποίηση σε μια νέα φάση ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος και της οικονομικής δραστηριότητας.