Η Ελλάδα συγκαταλέγεται και φέτος στις ευρωπαϊκές χώρες όπου καταγράφεται σημαντική κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου, με τον ΕΟΔΥ να εκτιμά ότι η φετινή περίοδος μετάδοσης ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων. Ήδη από τα πρώτα στάδια της περιόδου παρατηρείται ταχεία αύξηση των περιστατικών, ενώ ιδιαίτερα έντονη είναι η κυκλοφορία του ιού σε περιοχές της Αττικής. Η εξέλιξη αυτή έχει θέσει τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη ετοιμότητα, καθώς θεωρείται πιθανό να καταγραφούν επιπλέον περιστατικά τις επόμενες εβδομάδες.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου 2026 έχουν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στη χώρα. Από αυτά, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ 29 εμφάνισαν ηπιότερα συμπτώματα. Τα περιστατικά έχουν εντοπιστεί σε 39 Δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου. Ο ΕΟΔΥ θεωρεί αναμενόμενη την εμφάνιση νέων κρουσμάτων, τόσο στις ήδη στις περιοχές όσο και σε νέες περιοχές, η γεωγραφική κατανομή των οποίων δεν μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια.
Η εικόνα στην Αττική και οι παράγοντες που επηρεάζουν την έξαρση
Η φετινή έξαρση δεν φαίνεται να συνδέεται με κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά ή στη μεταδοτικότητα του ίδιου του ιού. Όπως επισημαίνει η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής επιστημονικά στοιχεία που να δείχνουν ότι ο ιός έχει αποκτήσει διαφορετική μεταδοτική ικανότητα. Αντίθετα, η ένταση της κυκλοφορίας του επηρεάζεται από ένα σύνθετο σύνολο παραγόντων, στους οποίους περιλαμβάνονται οι πληθυσμοί των κουνουπιών, τα άγρια πτηνά που αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού στη φύση, οι μεταναστευτικές διαδρομές τους, αλλά και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι θερμοκρασίες και οι βροχοπτώσεις, καθώς επηρεάζουν τόσο τον αριθμό των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να μεταδίδουν τον ιό. Ενδεικτικό είναι ότι ο χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών και, σύμφωνα με την εκτίμηση του ΕΟΔΥ, ενδέχεται να συνέβαλε στη σημερινή επιδημιολογική εικόνα. Οι συνθήκες αυτές μπορούν να ευνοήσουν την αύξηση των πληθυσμών των κουνουπιών και, κατ’ επέκταση, να ενισχύσουν την κυκλοφορία του ιού. Για τον λόγο αυτό, η πρόβλεψη της έντασης της έξαρσης αλλά και των περιοχών στις οποίες θα εμφανιστούν κρούσματα παραμένει δύσκολη.
Πότε αναμένεται η κορύφωση των κρουσμάτων
Ο αυξημένος ρυθμός εμφάνισης περιστατικών ήδη από νωρίς στη φετινή περίοδο, ιδιαίτερα στην Αττική, προκαλεί προβληματισμό για τη συνέχεια. Εφόσον η καταγραφή των κρουσμάτων συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς, ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι η φετινή περίοδος μπορεί να συγκαταλεχθεί στις πιο δύσκολες των τελευταίων ετών. Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης παρατηρείται συνήθως κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου και μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τις αρχές ή και τα μέσα Σεπτεμβρίου. Αυτό σημαίνει ότι οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες για την εξέλιξη της επιδημιολογικής εικόνας.
Ο ΕΟΔΥ διαθέτει ενισχυμένο σύστημα επιτήρησης και παρακολουθεί στενά την πορεία της λοίμωξης. Τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται άμεσα από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια, ενώ ο Οργανισμός προχωρά στη διερεύνησή τους μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωση. Παράλληλα, ενημερώνονται οι Δήμοι και οι Περιφέρειες για την εμφάνιση κρουσμάτων και για το επίπεδο κινδύνου κάθε περιοχής, ώστε να ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες δράσεις. Το εθνικό σχέδιο δράσης περιλαμβάνει μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εντατικοποίηση των δράσεων διαχείρισης των κουνουπιών και στην ενημέρωση των πολιτών.
Μέτρα προστασίας από τα κουνούπια
Ο ΕΟΔΥ καλεί τους πολίτες να λαμβάνουν συστηματικά μέτρα προστασίας, καθώς η παρουσία του ιού δεν σημαίνει ότι όλα τα κουνούπια είναι μολυσμένα. Τα περισσότερα δεν μεταφέρουν τον ιό, ωστόσο σε περιοχές όπου έχει διαπιστωθεί κυκλοφορία του χρειάζεται αυξημένη προσοχή. Συνιστάται η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών για το σώμα και τον χώρο, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης. Παράλληλα, μπορούν να χρησιμοποιούνται σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά και ανεμιστήρες, ενώ ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά είναι προτιμότερο να φοριούνται μακριά ρούχα, στον βαθμό που το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τις μεγαλύτερες ηλικίες και από άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, καθώς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Σε αυτές περιλαμβάνονται άτομα με ανοσοκαταστολή, όπως ασθενείς με ορισμένες κακοήθειες ή αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχευμένοι και όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή, καθώς και άτομα με άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Η μεγαλύτερη ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρές, ακόμη και θανατηφόρες, επιπλοκές από τη λοίμωξη. Γι’ αυτό οι συγκεκριμένες ομάδες θα πρέπει να εφαρμόζουν με ιδιαίτερη συνέπεια τα μέτρα προστασίας από τα τσιμπήματα.
Πώς περιορίζονται οι εστίες αναπαραγωγής
Σημαντικό κομμάτι της πρόληψης είναι και η απομάκρυνση των σημείων όπου μπορεί να συγκεντρώνεται στάσιμο νερό, καθώς εκεί τα κουνούπια αφήνουν τα αυγά τους. Η προσπάθεια αυτή αφορά ιδιαίτερα τους ιδιωτικούς χώρους, όπου οι αρμόδιες αρχές δεν μπορούν να πραγματοποιούν παρεμβάσεις. Αυλές, κήποι, μπαλκόνια, βεράντες, ταράτσες, χωράφια και οικόπεδα θα πρέπει να ελέγχονται συχνά για δοχεία ή αντικείμενα που συγκρατούν νερό. Όσα μπορούν να συγκεντρώσουν νερό πρέπει να αδειάζονται, να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται, ενώ το νερό σε όσα δεν μπορούν να απομακρυνθούν θα πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Παράλληλα, χρειάζεται καθαρισμός σε υδρορροές, φρεάτια και λούκια, καθώς και κάλυψη με σήτες των ανοικτών διόδων και των αγωγών εξαερισμού βόθρων.
Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει ότι η αυξημένη κυκλοφορία του ιού απαιτεί ενημέρωση και επαγρύπνηση, χωρίς να προκαλείται πανικός. Η τήρηση των μέτρων ατομικής προστασίας, η αποφυγή των τσιμπημάτων και η εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής των κουνουπιών μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό του κινδύνου. Παράλληλα, οι πολίτες καλούνται να ενημερώνονται για τις περιοχές στις οποίες έχουν καταγραφεί κρούσματα και να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν διαμένουν ή μετακινούνται σε αυτές. Με δεδομένο ότι η κορύφωση της περιόδου αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες, η συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας παραμένει ιδιαίτερα σημαντική.