Νέο καθεστώς για τα ποσά που καταβλήθηκαν «κατά λάθος» – Πώς θα γίνονται οι παρακρατήσεις και τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι
Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας για τους συνταξιούχους που έχουν λάβει στο παρελθόν ποσά τα οποία, σύμφωνα με τους ελέγχους του e-ΕΦΚΑ, δεν έπρεπε να τους είχαν καταβληθεί. Η νέα ρύθμιση θεσπίζει συγκεκριμένο τρόπο επιστροφής των χρημάτων, μέσω παρακράτησης από τις μελλοντικές συντάξεις, με στόχο – όπως υποστηρίζεται – να αποφεύγονται μεγάλες και αιφνίδιες οικονομικές επιβαρύνσεις.
Η διάταξη αφορά κάθε είδους ασφαλιστική παροχή ή σύνταξη που καταβλήθηκε αχρεωστήτως, ανεξάρτητα από το αν η ευθύνη οφείλεται σε λάθος του ασφαλισμένου, σε καθυστέρηση διασταυρώσεων ή σε σφάλμα των υπηρεσιών.
Πώς θα γίνεται η επιστροφή των χρημάτων
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, ο e-ΕΦΚΑ θα μπορεί να εκδίδει διοικητική απόφαση με την οποία θα ξεκινά η σταδιακή ανάκτηση των ποσών που έχουν καταβληθεί χωρίς να δικαιούνται οι ασφαλισμένοι.
Η επιστροφή δεν θα γίνεται εφάπαξ, αλλά μέσω μηνιαίων παρακρατήσεων από τη σύνταξη που καταβάλλεται κάθε μήνα. Το ύψος της παρακράτησης καθορίζεται στο 10% της καθαρής σύνταξης, δηλαδή μετά την αφαίρεση όλων των νόμιμων κρατήσεων.
Παράλληλα, τίθεται και κατώτατο όριο παρακράτησης, καθώς το ποσό δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 50 ευρώ μηνιαίως, ανεξάρτητα από το ύψος της σύνταξης.
Η διαδικασία θα συνεχίζεται μέχρι να εξοφληθεί πλήρως η οφειλή προς τον ασφαλιστικό φορέα.
Τι συμβαίνει αν ο συνταξιούχος δικαιούται αναδρομικά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τις περιπτώσεις αναδρομικών πληρωμών.
Εάν ένας συνταξιούχος πρόκειται να λάβει αναδρομικά ποσά από σύνταξη ή άλλη ασφαλιστική παροχή, ο e-ΕΦΚΑ θα έχει τη δυνατότητα να συμψηφίσει το οφειλόμενο ποσό με τα χρήματα που πρόκειται να καταβληθούν.
Αν το ποσό των αναδρομικών επαρκεί για να καλύψει ολόκληρη την οφειλή, η υπόθεση κλείνει άμεσα. Αν όμως παραμείνει υπόλοιπο χρέους, τότε θα ενεργοποιηθεί εκ νέου η διαδικασία των μηνιαίων παρακρατήσεων από τη σύνταξη.
Με αυτόν τον τρόπο ο ασφαλιστικός φορέας αποκτά ένα ακόμη εργαλείο για την είσπραξη ποσών που θεωρεί ότι έχουν καταβληθεί αχρεωστήτως.
Δυνατότητα εφάπαξ εξόφλησης
Παρά τη διαδικασία των δόσεων, οι ασφαλισμένοι δεν χάνουν το δικαίωμα να εξοφλήσουν το ποσό νωρίτερα.
Η νομοθετική πρόβλεψη δίνει τη δυνατότητα στον συνταξιούχο να καταβάλει οποιαδήποτε στιγμή το σύνολο της οφειλής και να σταματήσει η παρακράτηση από τη σύνταξή του.
Η επιλογή αυτή μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη σε περιπτώσεις όπου το ύψος της οφειλής είναι μικρό ή όταν ο ασφαλισμένος επιθυμεί να αποφύγει τις μακροχρόνιες μειώσεις στις μηνιαίες αποδοχές του.
Από πού προκύπτουν οι αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές
Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους οφειλές εμφανίζονται συχνά για διάφορους λόγους.
Μεταξύ των συνηθέστερων περιπτώσεων είναι:
Λανθασμένος υπολογισμός σύνταξης.
Καθυστέρηση στην ενημέρωση των στοιχείων του ασφαλισμένου.
Μη έγκαιρη δήλωση αλλαγών που επηρεάζουν το δικαίωμα παροχής.
Διασταυρώσεις στοιχείων που ολοκληρώνονται αρκετά χρόνια μετά την αρχική πληρωμή.
Λάθη κατά την εκκαθάριση ασφαλιστικών δεδομένων.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι συνταξιούχοι ενημερώνονται μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα ότι οφείλουν να επιστρέψουν χρήματα που είχαν ήδη ενσωματώσει στον οικογενειακό τους προγραμματισμό, γεγονός που συχνά προκαλεί αντιδράσεις και ενστάσεις.
Τι γίνεται αν σταματήσει η σύνταξη
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει και το ενδεχόμενο διακοπής της σύνταξης πριν ολοκληρωθεί η αποπληρωμή της οφειλής.
Εάν για οποιονδήποτε λόγο πάψει να καταβάλλεται η σύνταξη, το ανεξόφλητο ποσό δεν διαγράφεται. Αντίθετα, μετατρέπεται σε οφειλή που αναζητείται με βάση τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
Με απλά λόγια, το χρέος αντιμετωπίζεται πλέον ως δημόσια οφειλή και μπορούν να εφαρμοστούν οι διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο.
Τι δικαιούνται να κάνουν οι ασφαλισμένοι
Νομικοί και ειδικοί σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης υπενθυμίζουν ότι οι συνταξιούχοι έχουν δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για τον τρόπο με τον οποίο προέκυψε η οφειλή.
Παράλληλα, μπορούν να ζητήσουν αναλυτικά στοιχεία για τον υπολογισμό του ποσού, ενώ διατηρούν το δικαίωμα να ασκήσουν διοικητικές προσφυγές ή άλλα ένδικα μέσα εφόσον θεωρούν ότι ο καταλογισμός είναι λανθασμένος.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου το αυξημένο κόστος ζωής πιέζει τα νοικοκυριά και κάθε μείωση στη μηνιαία σύνταξη επηρεάζει άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να δείξουν πόσοι συνταξιούχοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με παρακρατήσεις και ποια θα είναι η πραγματική επίδραση του νέου μέτρου στις αποδοχές τους.