Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται οι αγροτικές και αλιευτικές δραστηριότητες προβλέπει το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Στο επίκεντρο βρίσκεται η εκτεταμένη ψηφιοποίηση των διαδικασιών, με ηλεκτρονική καρτέλα για κάθε αγρότη, νέα εργαλεία παρακολούθησης της αλιείας, αυστηρότερο πλαίσιο για παραβάσεις που σχετίζονται με ζωονόσους και ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα για το μέλι. Παράλληλα, προβλέπεται η μεταφορά των πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.
Ψηφιακό αποτύπωμα για κάθε αγρότη και νέο σύστημα ελέγχου της αλιείας
Μία από τις βασικότερες παρεμβάσεις αφορά τη δημιουργία ψηφιακής καρτέλας για τους αγρότες. Με το νέο πλαίσιο, η εγγραφή στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων θα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης. Η διαδικασία εγγραφής θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά κάθε χρόνο με τη χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet, ενώ η σχετική βεβαίωση θα είναι διαθέσιμη στην προσωπική θυρίδα του δικαιούχου στο gov.gr. Για κάθε εγγεγραμμένο παραγωγό θα δημιουργείται μια ενιαία ηλεκτρονική καρτέλα. Εκεί θα συγκεντρώνονται πληροφορίες για το σύνολο των αγροτικών του δραστηριοτήτων, καθώς και δεδομένα που αφορούν τις εκμεταλλεύσεις του.
Το σύστημα θα περιλαμβάνει τόσο αλφαριθμητικά όσο και γεωχωρικά στοιχεία, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό προφίλ της αγροτικής εκμετάλλευσης. Στόχος είναι τα στοιχεία να μπορούν να διασταυρώνονται ευκολότερα και να περιοριστεί η ανάγκη να υποβάλλονται επανειλημμένα οι ίδιες πληροφορίες σε διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες. Μεγάλες αλλαγές έρχονται και στον χώρο της αλιείας. Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Εθνικού Συστήματος Ελέγχου Αλιείας, το οποίο θα καλύπτει όχι μόνο τη δραστηριότητα των σκαφών στη θάλασσα, αλλά και τα επόμενα στάδια της εμπορίας των αλιευμάτων.
Βασικό εργαλείο θα αποτελέσει το ενισχυμένο Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας. Μέσα σε ένα κοινό ψηφιακό περιβάλλον θα συγκεντρώνονται πληροφορίες για το αλιευτικό μητρώο, τις άδειες, τα σκάφη, την εμπορία και την προέλευση των προϊόντων, καθώς και τις παραβάσεις και τους ελέγχους. Στο ίδιο πληροφοριακό πλαίσιο θα εντάσσονται δεδομένα για τους επιθεωρητές, τις μονάδες υδατοκαλλιέργειας και τη μεταποίηση. Παράλληλα, προβλέπεται διασύνδεση σε πραγματικό χρόνο με ευρωπαϊκές υπηρεσίες και αντίστοιχα συστήματα άλλων κρατών-μελών. Το νέο καθεστώς δίνει στις αρμόδιες υπηρεσίες περισσότερα εργαλεία για την αντιμετώπιση της παράνομης και μη ελεγχόμενης αλιευτικής δραστηριότητας.
Μεταξύ των μέτρων που προβλέπονται είναι η δυνατότητα να διακόπτεται άμεσα μια αλιευτική δραστηριότητα όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβάσεις. Θα μπορεί επίσης να ζητείται από ένα σκάφος ή άλλο μεταφορικό μέσο να αλλάξει πορεία προκειμένου να πραγματοποιηθεί έλεγχος. Στο πλαίσιο των κυρώσεων περιλαμβάνονται ακόμη η προσωρινή αναστολή αλιευτικής άδειας, η επιβολή εγγύησης και η δέσμευση παράνομου εξοπλισμού, εργαλείων, αλιευμάτων ή ακόμη και σκαφών. Οι παραβάσεις θα διακρίνονται ανάλογα με τη βαρύτητά τους, ώστε οι κυρώσεις να διαφοροποιούνται για τις σοβαρές, τις κοινές και τις μικρότερης σημασίας περιπτώσεις.
Ιδιαίτερα αυστηρές προβλέψεις περιλαμβάνονται και για την παραβίαση των μέτρων που λαμβάνονται για την πρόληψη και αντιμετώπιση ζωονόσων. Όταν η μη συμμόρφωση με τα προβλεπόμενα μέτρα μπορεί να δημιουργήσει κοινό κίνδυνο για ζώα, προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή που ξεκινά από 1.500 ευρώ. Εάν υπάρξει μετάδοση της ασθένειας σε ζώα, το πλαίσιο γίνεται ακόμη αυστηρότερο, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 5.000 ευρώ. Τα διοικητικά πρόστιμα, ανάλογα με την περίπτωση, θα μπορούν να φτάνουν μέχρι και τις 80.000 ευρώ.
Ταυτόχρονα, διευρύνεται το προσωπικό που μπορεί να μετακινείται σε περιοχές όπου καταγράφονται κρούσματα, όπως στην περίπτωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Οι αρμόδιοι υπάλληλοι θα μπορούν να πραγματοποιούν ελέγχους, δειγματοληψίες και καταμετρήσεις ζωικού κεφαλαίου, αλλά και να επιβλέπουν διαδικασίες θανάτωσης ζώων όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Σημαντική παρέμβαση προβλέπεται και στον κλάδο της μελισσοκομίας. Με την πλατφόρμα «Ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων – e-honey» επιχειρείται να δημιουργηθεί ένας ψηφιακός μηχανισμός παρακολούθησης ολόκληρης της διαδρομής των προϊόντων.
Το νέο σύστημα θα καταγράφει στοιχεία από την παραγωγή μέχρι την εμπορία και τη διακίνηση του μελιού και θα συνδέεται με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο, καθώς και με άλλα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου. Στη διαδικασία θα συμμετέχει και η ΑΑΔΕ, η οποία θα παρέχει στοιχεία που προκύπτουν από ηλεκτρονικά τιμολόγια και ψηφιακά παραστατικά. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται καλύτερη ιχνηλασιμότητα και μεγαλύτερη δυνατότητα ελέγχου της αγοράς. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη παρεμβάσεις για την καλύτερη οργάνωση των υδατοκαλλιεργειών, ενώ σημαντική θεσμική αλλαγή αποτελεί η μεταφορά στην ΑΑΔΕ των πληροφοριακών υποδομών του ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην Ανεξάρτητη Αρχή προβλέπεται να περάσουν βάσεις δεδομένων, ηλεκτρονικά και φυσικά αρχεία, εφαρμογές, λογισμικό, πληροφοριακά συστήματα και ο σχετικός πηγαίος κώδικας. Οι υφιστάμενες συμβάσεις θα συνεχιστούν στο όνομα της ΑΑΔΕ.